امروزه شاهد رسانه ای شدن جهان هستیم، رسانه های مدرن اغلب بر پایه ی شبکه ی گسترده به وجود می آیند. با روی کار آمدن گوشی های هوشمند و امکانات مبتنی بر وب آنها، برنامه های کاربردی متعددی از جمله شکل موبایلی شبکه های اجتماعی همچون فیسبوک، یوتیوب و توییتر و شبکه های اجتماعی موبایلی هم چون تلگرام و اینستاگرام و غیره در حال فعالیت و استفاده هستند. مردم به علت افزایش ارتباط با یکدیگر و سازمان ها و تسهیل و تسریع فعالیت های خود همچون خرید و فروش و مبادله و برقراری روابط دوستانه به این شبکه ها روی آوردند.

برخی صاحبنظران به جاي استفاده از واژه ي رسانه هاي اجتماعی با توجه به کارکرد شبکه اي این دسته از رسانه ها، استفاده از واژه شبکه هاي اجتماعی را ترجیح می دهند و می توان این واژه امروزه عمدتا براي نامیدن پایگاه هاي اینترنتی استفاده کرد که افراد با عضویت در آن امکان دستیابی به اطلاعات سایر اعضا، آشنایی با علایق آنها، به اشتراك گذاري تولیدات متنی، صوتی و تصویري و نیز تشکیل گروه هایی براساس علایق مشترك با برخی از دیگر اعضاي پایگاه را پیدا می کنند. در واقع می توان شبکه هاي اجتماعی را، نسل جدیدي از وب سایت هاي اینترنتی دانست. در این وب سایت ها، کاربران اینترنتی حول محور مشترکی به صورت مجازي با هم جمع می شوند و جماعت هاي آنلاین را تشکیل می دهند. شبکه هاي اجتماعی، متناسب با نوع موضوع فعالیت شان امکانات دیگري را از قبیل خبرخوان هاي اینترنتی، بازي هاي آنلاین، قابلیت بارگذاري ویدیوها و فایل هاي کامپیوتري و برقراري ارتباط با سایر رسانه هاي شخصی را نیز در گزینه هایشان دارند.

شبکه هاي اجتماعی و سبک سالم زندگی در نظریه بوردیو

سبک زندگی شامل اعمال طبقه بندي شده و طبقه بندي کننده فرد در عرصه هایی چون تقسیم ساعات شبانه روز، نوع تفریحات و ورزش، شیوه هاي معاشرت، اثاثیه و خانه، آداب سخن گفتن و راه رفتن و در واقع عینیت و تجسم یافته ترجیحات افراد است. یافته ها حاکی از آن است که عواملی نظیر تسهیم اطلاعات و اخبار، آزادي در ارتباط، جریان آزاد اطلاعات در شبکه، توانایی کنترل مخاطب بر اطلاعات شخصی، سرگرمی، ایجاد روابط جدید، حفظ روابط قدیمی و برابري اصولی در شبکه، در پیوستن خانواده ها به شبکه هاي اجتماعی نقش اساسی داشته است و افرادي که مدت طولانی تري در شبکه هاي اجتماعی عضویت داشته اند، به انواع بیشتري از فعالیت هاي اینترنتی پرداخته اند و رفته رفته میزان حضورشان در فضاي وب بیشتر شده و فعالیت هاي آنها در اجتماع غیرمجازي کمتر می شود و در حقیقت، شبکه هاي اجتماعی به موضوعی محوري در ساخت و بازسازي شیوه زندگی و فعالیت هاي مختلف اجتماع

Social media emoji in speech bubbles patterned background vector

کاربران تبدیل می شود.

 

رسانه هاي اجتماعی به دلیل فضاي تعاملی، تأثیر بسیاري بر اعضاي این شبکه اجتماعی می گذارد.

تاثیرات شبکه‌های اجتماعی در سلامت روحی کاربران

استرس

وقتی مردم از شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کنند، شاید اطلاعات زیادی را در زمینه‌های مختلف از سرگرمی گرفته تا سیاست را در لحظه در اختیار داشته باشند، اما این حجم از اطلاعات موجب ایجاد نوعی استرس بی‌پایان نیز می‌شود.

حالت‌های روحی

در سال ۲۰۱۴ میلادی، محققان در اتریش مشخص کردند، کاربرانی که ۲۰ دقیقه از زمان خود را برای چرخیدن در فیس‌بوک صرف کرده‌اند، به لحاظ روحی افسردگی بیشتری را نسبت به کسانی داشتند که همین زمان را به جست‌وجو در اینترنت اختصاص داده‌اند.

دانشمندان دلیل این تغییر روحیه را، عذاب وجدان اشخاص از اتلاف وقت خود در این شبکه‌ها اعلام کرده‌اند.

اضطراب

محققان به بررسی اضطرابی که شبکه‌های اجتماعی می‌توانند به اشخاص وارد کنند، پرداخته‌اند تا ببینند در چه مسایلی از زندگی بیشترین پیامد بد را خواهند داشت. بدنبال این آزمایشات، مشخص شده که اضطراب ناشی از این رسانه‌ها حسی از خستگی و نگرانی همیشگی، مشکلات خواب و تمرکز را به‌وجود می‌آورد.

افسردگی

نشانه‌های افسردگی همانند نداشتن انرژی و حوصله و احساساتی همچون بی‌ارزشی و ناامیدی ارتباط مستقیمی با رفتارهای آنلاین اشخاص دارد. محققان متوجه شده‌اند که احتمال ابتلا به افسردگی در میان کسانی که تعاملات منفی در شبکه‌های اجتماعی دارند، بسیار بیشتر است.

خواب

انسان‌ها بر اساس ذاتشان در تاریکی و شب‌هنگام باید استراحت کنند تا برای انجام فعالیت‌های خود در روز بعد، انرژی و تمرکز کافی داشته باشند. اما امروز به دلیل وجود چراغ‌های روشن در تمامی بخش‌های زندگی بشر و نورهای آبی منتشره از موبایل، تبلت و دیوایس‌های الکترونیک، در روند ترشح هورمون ملاتونین که برای داشتن خواب راحت بسیار ضروری است، اخلال‌هایی ایجاد می‌شود. در نتیجه، فرد به انواع مشکلات خواب مبتلا می‌شود.

اعتیاد

علیرغم تمامی بحث‌هایی که میان برخی از دانشمندان وجود دارد، ترک توئیت کردن می‌تواند از ترک سیگار و الکل برای معتادان به شبکه‌های اجتماعی سخت‌تر باشد. اگر چه این اعتیاد در میان عارضه‌های فکری و روانی دسته‌بندی نشده است.

به طور کلی آسیب های روانی شبکه های اجتماعی را می توان به چهار دسته تقسیم بندی کرد:

  1. کاهش احساسات: اغلب ارتباطات در این فضا نوشتاری است و کیفیت ارتباط در فضای واقعی را ندارد و از احساس کمتری برخوردار است. همین امر موجب کاهش احساسات در فرد می شود.
  2. متن گرایی: با وجود امکانات چندرسانه ای موجود در فضای مجازی، هنوز هم قسمت بزرگی از ارتباطات در فضای مجازی را ارتباطات متنی (ایمیل و چت) تشکیل می دهد. ارتباط متنی می تواند شکل جدیدی از هویت مجازی را شکل دهد.
  3. انعطاف پذیری هویتی: افراد در فضای مجازی می توانند چهره ها و بازنمایی های متفاوتی از خود ارائه دهند.
  4. دریافت های جایگزین: در ارتباطات مجازی می توان دیوارها را شکست و به حوزه خصوصی دیگران وارد شد و حرف هایی را که افراد حاضر نیستند در ارتباط چهره به چهره بگویند، گفت.

اما، شبکه‌های اجتماعی با سرعت بسیار زیادی تغییر می‌کنند و ازاین‌رو، گروه‌های مختلفی در حال بررسی رفتارهای بی‌اختیار کاربران هستند که ناشی از رسانه‌های اجتماعی است.