نقد و بررسی سریال مردعنکبوتی نوآر (Spider-Noir)

سریال Spider-Noir دارای خشونت فیزیکی، خشونت با سلاح، تهدید، جراحت خونین و صحنه‌های اضطراب‌آور است. در هر قسمت، درگیری‌های متعددی میان شخصیت‌ها دیده می‌شود؛ از جمله مشت‌زنی، زد و خورد خیابانی، استفاده از چاقو و اسلحه، و آسیب‌رساندن شخصیت‌ها به یکدیگر با قدرت‌های فرابشری. خشونت در اثر، برخلاف برخی آثار ابرقهرمانی که حالتی فانتزی و سبک‌تر دارند، با فضای تیره، جنایی و نوآر سریال هماهنگ است و گاهی جدی، خشن و همراه با نمایش جراحت ارائه می‌شود.

در قسمت اول، مردی با چاقو مورد حمله قرار می‌گیرد و گلوی او بریده می‌شود. همچنین جسدی با زخم‌های گلوله در سردخانه نشان داده می‌شود که فضای تلخ و جنایی اثر را تشدید می‌کند. در بخش‌هایی از سریال، شخصیت‌ها از قدرت‌های غیرطبیعی خود برای ضربه‌زدن، پرتاب‌کردن یا زخمی‌کردن دیگران استفاده می‌کنند. صحنه‌ای از زنی که در حال غرق‌شدن داخل ماشین است نیز وجود دارد که علاوه بر خشونت، حس ترس، اضطراب و ناامنی ایجاد می‌کند. همچنین در یکی از صحنه‌ها، مردی زنی را به‌زور می‌بوسد و زن در واکنش به او سیلی می‌زند؛ این صحنه علاوه بر وجه خشونت‌آمیز و تحقیرکننده، از نظر ناهنجاری رفتاری و جنسی نیز قابل توجه است. به همین دلیل، خشونت اثر برای کودکان مناسب نیست و تماشای آن بیشتر برای نوجوانان بزرگ‌تر قابل بررسی است.

ترس در سریال Spider-Noir بیشتر از جنس وحشت مستقیم و موجودات ترسناک نیست، بلکه از فضای تیره، جنایی، خشونت خونین و احساس ناامنی دائمی شکل می‌گیرد. جهان داستان در شهری فاسد و پرخطر می‌گذرد؛ جایی که درگیری، تهدید، قتل و آسیب جسمی بخشی از فضای عادی روایت است. همین موضوع باعث می‌شود مخاطب در بسیاری از صحنه‌ها با تعلیق، اضطراب و نگرانی نسبت به سرنوشت شخصیت‌ها روبه‌رو شود.

در قسمت اول، صحنه چاقوخوردن یک مرد و بریده‌شدن گلوی او می‌تواند برای مخاطب کم‌سن‌وسال ترسناک و آزاردهنده باشد، زیرا خشونت در آن حالت جدی و خونین دارد. نمایش جسدی با زخم‌های گلوله در سردخانه نیز فضای مرگ، جنایت و تلخی اثر را تقویت می‌کند. همچنین صحنه زنی که در ماشین در حال غرق‌شدن است، از مهم‌ترین نمونه‌های ترس‌آور سریال است؛ چون مخاطب را با موقعیتی بسته، خفه‌کننده و اضطراب‌آور مواجه می‌کند. استفاده شخصیت‌ها از قدرت‌های فرابشری برای آسیب‌رساندن به یکدیگر هم حس تهدید را افزایش می‌دهد.

سریال Spider-Noir از نظر ناهنجاری اجتماعی در سطح متوسط رو به بالا قرار می‌گیرد. ناسزاگویی در اثر محدود است و بشاهد کلمات رکیک و تکرار آن‌ها نیستیم ؛ با این حال، وجود همین الفاظ در فضای تیره و خشن سریال، به حس بی‌قانونی و خشونت کلامی کمک می‌کند. مهم‌ترین بخش ناهنجاری اثر به نمایش مکرر مصرف مشروبات الکلی و سیگار مربوط است. شخصیت‌ها بارها مشروب می‌نوشند و درباره نیاز به نوشیدن، مستی و پناه‌بردن به الکل صحبت می‌کنند. سیگارکشیدن نیز در فضای سریال رایج است و گاهی با جذابیت بصری و حال‌وهوای نوآر نمایش داده می‌شود.

نکته مهم‌تر این است که شخصیت اصلی، با وجود جایگاه قهرمانانه‌اش، هم سیگار می‌کشد و هم مشروب مصرف می‌کند. این موضوع از نگاه تربیتی اهمیت دارد، زیرا رفتار ناهنجار فقط به شخصیت‌های منفی محدود نمی‌شود و ممکن است برای مخاطب نوجوان عادی یا حتی جذاب جلوه کند. از نظر روابط جنسی و برهنگی، شدت اثر پایین‌تر است، اما عشوه‌گری ملایم، گفتار وسوسه‌انگیز، سوگواری شخصیت اصلی برای عشق ازدست‌رفته و نماهای کوتاه از عکس‌های زنان در حالت برهنه در سریال وجود دارد. همچنین صحنه بوسیدن اجباری یک زن توسط مرد و واکنش زن با سیلی، از نظر ناهنجاری رفتاری و تعرض‌آمیز بودن قابل توجه است.

مهم‌ترین پیام‌های مثبت اثر به شجاعت، تاب‌آوری و ازخودگذشتگی مربوط می‌شود. شخصیت اصلی با وجود گذشته تلخ، شکست‌های شخصی و فضای ناامن اطرافش، همچنان در برابر فساد و خشونت بی‌تفاوت نمی‌ماند و در موقعیت‌های خطرناک برای محافظت از دیگران وارد عمل می‌شود. شجاعت او بیشتر در مواجهه با تبهکاران، تهدیدهای شهری و خطرهای جسمی دیده می‌شود. تاب‌آوری نیز در تلاش او برای ادامه مسیر، با وجود سوگ، خستگی و زخم‌های روانی گذشته، نمود دارد. ازخودگذشتگی سریال زمانی پررنگ می‌شود که شخصیت‌ها برای نجات دیگران یا کشف حقیقت، امنیت و آرامش خود را به خطر می‌اندازند.

 شخصیت‌های اصلی، با وجود قرارگرفتن در فضایی خشن، فاسد و پرخطر، در برخی موقعیت‌ها رفتارهایی مانند کنجکاوی، پشتکار و دلسوزی از خود نشان می‌دهند. کنجکاوی شخصیت‌ها در پیگیری حقیقت، کشف رازها و دنبال‌کردن پرونده‌ها دیده می‌شود و این ویژگی می‌تواند برای مخاطب نوجوان جنبه مثبتی داشته باشد. پشتکار نیز در تلاش مداوم شخصیت‌ها برای مقابله با تهدیدها و ادامه مسیر با وجود شکست‌ها و آسیب‌های گذشته دیده می‌شود. از سوی دیگر، دلسوزی شخصیت اصلی نسبت به قربانیان و تلاش او برای محافظت از افراد آسیب‌پذیر، وجه انسانی و قابل‌توجهی به او می‌دهد.