نقد و بررسی فیلم استخر

تماشای فیلم استخر می‌تواند فرصت مناسبی برای گفت‌وگو با نوجوانان درباره اهمیّت ارتباط سالم، روابط خانوادگی، احترام به والدین، مراقبت از روابط و خوشحال زندگی کردن باشد. اثر نشان می‌دهد نادیده گرفتن ارتباط عاطفی و عدم وجود گفت‌وگوی موثر می‌تواند باعث بروز مشکلات جدی در روابط شود. در کنار این موارد، فیلم استخر ناهنجاری‌هایی مثل عادی‌سازی مصرف سیگار در خانواده و روابط خارج از ازدواج، یعنی داشتن دوست دختر یا دوست پسر دارد. لازم است والدین پس از تماشای فیلم با فرزند خود راجع به پیام‌های مثبت و ناهنجاری‌ها صحبت کنند؛ این امر می‌تواند باعث آموزش حل مسئله و عدم گرایش به ناهنجاری‌ها شود. روایت فیلم ساده اما عمیق است و باعث می‌شود مخاطب به تدریج وارد دنیای درونی شخصیت‌ها شود و تنش و احساسات آن‌ها را لمس کند. فیلم بدون استفاده از خشونت و با کمک قاب بندی، زبان بدن شخصیت‌ها و دیالوگ‌ها، تعلیق روانی مؤثری ایجاد کرده. استخر نماد یک رابطه و یک جامعه راکد است، نمادی از زندگی مشترک زوجین که در ظاهر آرام و بی‌تنش به نظر می‌رسد اما در عمق خود محل نبود احساسات و وجود سکوت و ناگفته‌هاست. در حقیقت در استخر آب وجود دارد اما جریانی ندارد، شاید در ظاهر امن و آرام باشد، ولی آلودگی‌های آن پنهان است. فیلم به ما می‌گوید وقتی رابطه‌ها یا جامعه از گفت‌وگو و حرکت می‌ایستد مشکلات تلنبار می‌شوند و هیچ چیز حل نمی‌شود، در این فضا حتی بدون هیاهو و خشونت امکان غرق شدن تدریجی وجود دارد. استخر فضایی محدود دارد، و بازتابی از بن‌بست عاطفی و روانی شخصیت‌ها است. زوج میانسال فیلم نماد زندگی مشترک فرسوده هستند؛ رابطه‌ای که از بیرون عادی و آرام است اما از درون دچار سکون و دلخوری و فاصله. شخصیت امیر نماد انفعال و فرار از مواجهه با مشکلات است. او را می‌توان نماینده قشری از جامعه دانست که آرامش ظاهری را به قیمت نادیده گرفتن حقیقت حفظ می‌کند. تیپ اجتماعی او را می‌توان نماینده طبقه متوسط شهری منفعل دانست، فردی که قانون گریز نیست اما سکوت و بی‌عملی او به تداوم مشکلات دامن می‌زند. شخصیت بهار نماد نارضایتی و عدم دیده شدن است. واکنش‌های او از دل سرکوب شدن می‌آید؛ نماینده فردی است که دیگر تحمل نادیده گرفته شدن را ندارد، امّا راه سالم بیان خواسته‌هایش را نیز گم کرده است. تیپ اجتماعی او را می‌توان نماینده طبقه‌ی متوسط شهری ناراضی دانست که تمایل دارد خواسته‌هایش شنیده شود، اما به دلیل نادیده گرفته شدن به مرز واکنش‌های ناپخته می‌رسد. کنش‌های این زوج را می‌توان نماد انتخاب‌های نادرست در شرایط بحرانی دانست؛ تصمیم‌هایی که به جای حل مشکل آنها را عمیق‌تر می‌کنند یا می‌توان گفت از حل مشکل اجتناب می‌کنند. این خانواده نماد طبقه متوسط در بحران هستند. در کنار این نمادپردازی‌ها، یک گاو در چند سکانس به عنوان نماد قربانی خاموش حضور دارد. قربانی خاموش برای شخصیت یا موجود به کار می‌رود که بی‌صدا آسیب می‌بیند، حق انتخاب یا اعتراض ندارد و صدایش به جایی نمی‌رسد. سکانس‌هایی که گاو در آنها حضور دارد مدام به مخاطب یادآوری می‌کند که یک قربانی اینجا وجود دارد؛ این قربانی می‌تواند استعاره از زندگی باشد که در کشمکش‌های انسان لِه می‌شود و کسی صدای آن را نمی‌شنود. در واقع قربانی خاموش را می‌توان به تمام شخصیت‌های این فیلم نسبت داد، امیر و بهار و رابطه‌ی آن‌ها به نوبه خود یک قربانی خاموش هستند. استخر با نگاهی فلسفی باعث می‌شود مخاطب لحظه‌ای بخندد و سپس مجبور شود مکث کند و به پوچی زندگی و هیاهوی آن بنگرد. فاصله مرگ و زندگی، لحظات ارزشمند گمشده در میان شلوغی دنیای مدرن و عدم توجه به روابط، مواردی است که مخاطب را به فکر وامی‌دارد. در مقابل زندگی شهری خانواده امیر، که غرق در زیست شهری دنیای مدرن شده‌اند و بسیاری از مفاهیم برایشان بی‌معنا شده، زندگی باباجلال است. شخصیت بابا جلال تمام موارد گمشده را دارد، در واقع می‌توان آن را مانیفست کارگردان فیلم دانست. سبک زندگی او و حتی مرگش، به دور از شلوغی‌های زندگی شهری و شلوغی دنیای مدرن است. او حتی در لحظات پایانی زندگی‌اش هم خوشحال است و از آن لذت می‌برد. سروش صحت با استخر، مخاطب وادار می‌کند به جای قضاوت شخصیت‌ها، با آن‌ها زندگی کند.

شخصیت‌ها: امیر: مردی میانسال که در رابطه‌ی عاطفی دچار مشکلاتی شده و در حال دست و پا زدن برای حل آن‌ها است. بهار: همسر امیر که از بی‌تفاوتی و انفعال او خسته شده و تصمیم به جدایی گرفته. سهیل: پسر امیر و بهار که رابط و نقطه اشتراک این دو در زندگی است. داستان اثر: داستان فیلم استخر، درباره زوجی میانسال است که زندگی مشترک‌شان به بن‌بست عاطفی رسیده. آن‌ها برای فرار از روزمرگی و شاید ترمیم رابطه‌شان، وارد موقعیتی تازه می‌شوند؛ اما این موقعیت ساده، به‌تدریج لایه‌های پنهان اختلافات، سوءتفاهم‌ها و ناهنجاری‌های رفتاری آن‌ها را آشکار می‌کند.

کارگردان: سروش صحت تهیه کننده: محمد شایسته نویسنده: سروش صحت و ایمان صفایی بازیگران: امین حیایی، سحر دولتشاهی، مهران مدیری، علیرضا خمسه، کاظم سیاحی، پانته‌آ پناهی ها، بیژن بنفشه‌خواه، مجید یوسفی و سورنا صحت