نقد و بررسی فیلم کوچ (Migration)

فیلم کوچ در ژانر بیوگرافی، با زاویه‌ای دیده متفاوت از سوی کارگردان برای مخاطب، درباره‌ی زندگی و خانواده شهید قاسم سلیمانی روایت می‌کند که ممکن است آهسته و نیازمند زمان برای درکش باشد اما قابل تامل است. بنابراین با توجه فضا و اقتضائاتی که برای درک موضوعات و محوریت مسائلی که درون آن وجود دارد، هست. به مخاطبان 13 سال به بالا پیشنهاد می‌شود. این فیلم می‌تواند گزینه مناسبی برای شناخت زندگی معمولی قهرمانی که قبل از قهرمان بودن، فرزند ایران است را به عنوان الگویی برای نوجوانان ما به تصویر بکشد.

قهرمانان به یک باره و ناگهانی، قهرمان نمی‌شوند بلکه با ریشه‌ای همچون خانواده، مسیر و پیشینه‌ای است که در آن نفس کشیده‌اند، به این درجه می‌رساند. همانطور که کارگردان فیلم؛ محمد اسفندیاری اظهار کرد: پیشینه آدم‌های بزرگ از لحظه قهرمانی مهم‌تر است. در واقع مسیری که طی شده (رشد در خانواده) از اهمیت والاتری برخوردار است. خانواده، پایه و اساس مولفه های تربیتی و رشد فرزندان است که هیچ باوری این موضوع را انکار نمی‌کند. محوریتی که همیشه مورد توجه تمامی فعالان عرصه تربیتی، زیر ذره‌بین رفته است. بنابراین اگرچه دستیابی به رشد اساسی و هویت، به ویژه در نوجوانی، موضوعی است که خودِ شخص، نقش پررنگی در آن ایفاء می‌کند اما شرایط فرهنگی-اجتماعی، به ویژه خانواده در شکل‌گیری آن غیرقابل انکار است.

علاوه‌بر نکته بالا، مساله انتخاب نیز در طول فیلم به نمایش گذاشته می‌شود. فراز و نشیب‌های زندگی، همیشه در مسیر انسان‌ها حضور داشته و خواهد داشت اما انتخاب نهایی برای به پرواز درآمدن یا در چاه فرو رفتن با خود شخص است. موضوعی که فیلم سعی کرد با دو شخصیت پررنگ خود یعنی حاج قاسم و صمد به آن بپردازد. بنابراین به عنوان والدین باید این نکته را به نوجوان خود یادآوری کنید که هرچند شرایط پیچیده‌ای برای انتخابهایمان در زندگی وجود دارد اما آن‌ها می‌توانند و این قدرت را دارند که برای مسیرشان تصمیم را بگیرند و باید مسئولیت آن را نیز پذیرا باشند.

تاثیر رعایت حلال و حرام در زندگی، از دیگر نکات ریزی است که در فیلم از رفتار پدر شهید قاسم سلیمانی منعکس می‌شود و این از خطر قرمزهای خانواده سلیمانی شناخته می‌شود. اگر به لایه‌های عمیق سینمایی کوچ دقت کنید، این رابطه مستقیم اما اکتشافی که مخاطب باید در اواسط فیلم بدان دست پیدا کند، خواهید رسید. این مساله نشان می‌دهد که علاوه‌بر تاثیر این مساله، هر خانواده‌ای نیازمند، ایجاد خط قرمزهای روشن و شفافی در چارچوب تربیتیی فرزند خود است.

خانواده از ارکان پررنگی است که مخاطب با دلبستگی، ارزش و احترامی که شخصیت اصلی داستان یعنی شهید سلیمانی برایشان قائل است، متوجه این موضوع می‌گردد. بنابراین باتوجه اینکه فیلم، از الگوهای اخلاقی شهید والا مقام؛ حاج قاسم سلیمانی به عنوان الگویی برای جوان و نوجوانان سرزمین ما، روایت می‌کند، می‌توانیم به این مساله با عینک شفاف‌تری در عرصه تربیتی و الگوپذیری نگاه کنیم.

این سینمایی، روایتی پس از ورود حاج قاسم به سپاه ندارد اما در سکانس‌های پایانی، با جمله‌ای که شهید سلیمانی می‌گوید " ما دیگر از چیزی نمی‌ترسیدیم" نقطه عطف قهرمانی این شهید بزرگوار را به رخ می‌کشد. اگر به تماشای این فیلم نشستید و کنجکاوی برای آگاهی بیشتر نسبت به شهید قاسم سلیمانی به سراغ شما آمد، پیشنهاد می‌کنیم که کتاب از چیزی نمی‌ترسیدیم؛ زندگی نامه خودنوشت شهید برای تکمیل اطلاعات خود از این فیلم اقدام کنید.

داستان از کودکی شهید قاسم سلیمانی آغاز می گردد و فراز و نشیبی که در این دوران تجربه کردند. در ادامه نیز با شروع جوانی‌شان، ماجراهای چالش برانگیزی با ورود به شهر، انتظارشان را می‌کشند. شهید سلیمانی که برای جبران بدهی پدرش به شهر می‌رود اما مسیر به گونه‌ای رقم می‌خورد که در نهایت منجر به حضور ایشان در سپاه ختم می‌گردد.