نقد و بررسی فیلم خواب

فیلم خواب، با تمرکز بر تجربه‌های درونی و خواب‌های شخصیت اصلی، تلاش می‌کند جنبه‌های انسانی، اجتماعی و روانی زندگی امروز را با طنز و نمادپردازی به تصویر بکشد. مجتبی، مردی میانسال است که با خواب‌های پیوسته و عجیب روبه‌رو می‌شود. حالت روان‌شناختی او احتمالاً بین واقعیت و خیال نوسان دارد؛ این خواب‌ها می‌توانند بازتابی از نگرانی‌ها، آرزوها و تضادهای درونی‌اش باشند. در واقع شخصیت مجتبی رؤیای آرزوهای ناکامش را می‌دید؛ همسر خوش‌چهره و خوش‌خلق، فرزندی که از داشتنش محروم است، توجه، حس تکیه‌گاه بودن و عرضه داشتن؛ کمبودهای او به شکل ناخوداگاه در خواب به سراغش آمدند. خواب‌ها می‌توانند مترادف باشند با ترس‌ها، آرزوهای فروخورده، یا سرکوب‌های اجتماعی. این خواب‌ها مسیر رشد یا بحران هویت شخصیت را نشان می‌دهند و حتی می‌توانند به یک نقد اجتماعی هم مبدل شوند. در این فرم روایت، شخصیت اصلی غالباً از فردی منفعل‌تر به فردی آگاه‌تر یا تغییر یافته‌تر تبدیل می‌شود. خواب در این فیلم بیش از آنکه صرفاً عنصر فانتزی دانشته شود، به عنوان نمادی از ذهن درگیر با واقعیات اجتماعی عمل می‌کند. این ساختار روایی به کارگردان اجازه داده تا تضاد بین زندگی روزمره و جهان درونی را به تصویر بکشد. در فیلم نمایش صادقانه بحران انسان معاصر به‌خوبی نشان داده شده؛ فرسودگی کارمندی، بی‌معنایی روزمرگی، احساس گم‌شدگی در زندگی شهری و پوچی. البته این بحران‌ها صرفاً طرح شده‌اند و راه‌حلی برای آن‌ها تجویز نمی‌شود. با توجه به مفاهیم پیچیده فیلم خواب، تماشای ان به کودکان و نوجوانان کمتر از ۱۷ سال توصیه نمی‌شود، چرا که در این اثر وجه افتراق میان رؤیا و زندگی نیاز به تفکر پخته‌ای دارد. فیلم الگوی مثبت رفتاری ندارد، انفعال و بی‌تصمیمی را زیاد نشان می‌دهد، امید اجتماعی و معنوی کمی دارد و برای نوجوانی که هنوز هویت‌اش در حال شکل‌گیری است و به دنبال معنا و قهرمان می‌گردد این فضا می‌تواند سردرگم‌کننده باشد. با صراحت می‌توان گفت خواب و فرار از واقعیت درمان مشکل نیست و باید مسئولیت‌پذیری جایگزین خیال‌پردازی شود. این برداشت کمک می‌کند پیام فیلم وارونه برداشت نشود.

شخصیت‌‌ها: مجتبی: مردی میانسال و منفعل که با خواب‌های پیوسته و عجیب روبه‌رو می‌شود. پروانه: همسر مجتبی، زنی مستقل اما پر از شکوه و ناراحتی از زندگی‌اش. آهو: زنی که در خواب‌های مجتبی ظاهر می‌شود و جای خالی حسرت‌هایش را پر می‌کند. فیلم «خواب» راجع به مجتبی، یک کارمند ساده اداره بایگانی است که درگیر خواب‌های دنباله‌دار و عجیب‌ و غریب می‌شود. در این خواب‌ها، اتفاقات غیرمنتظره و نمادینی رخ می‌دهد که به‌تدریج زندگی روزمره و روزهای واقعی او، تحت تأثیر قرار می‌گیرد. این خواب‌ها باعث چالش‌ها و پرسش‌های تازه درباره هویت، روابط و مسیر زندگی‌اش می‌شود و در نهایت منجر به یافتن راهی تازه‌ برای خودش می‌گردد.

کارگردان: مانی مقدم تهیه کننده: امیرحسین حیدری بازیگران: رضا عطاران، مریلا زارعی، هدی زین‌العابدین، کاظم سیاحی، علی مصفا